Próba 999,9 i 916,7 w złocie inwestycyjnym - co oznaczają i czy wpływają na cenę?
Próba 999,9 oznacza, że w tysiącu części stopu 999,9 części to czyste złoto, a próba 916,7, że czystego złota jest 916,7 części, a resztę stanowi domieszka, najczęściej miedź. Pierwsza odpowiada złotu 24-karatowemu, druga 22-karatowemu. Dla inwestora najważniejsze jest jednak to, że monety bulionowe o obu próbach zawierają tę samą ilość czystego kruszcu, na przykład jedną uncję. To ilość czystego złota, a nie sama próba, decyduje o wartości monety lub sztabki. Poniżej znajdziesz wyjaśnienie oznaczeń, porównanie popularnych monet i odpowiedź na pytanie, którą próbę wybrać.
Spis treści
- Co oznacza próba złota?
- Próba 999,9: złoto czterech dziewiątek
- Próba 916,7: złoto 22-karatowe w monetach
- Porównanie popularnych monet bulionowych
- Czy próba wpływa na cenę złota inwestycyjnego?
- Próba złota a zwolnienie z VAT
- Jak sprawdzić próbę przy zakupie?
- Którą próbę wybrać?
- Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza próba złota?
Próba to zawartość czystego metalu szlachetnego w stopie, podawana w częściach na tysiąc. Próba 585 oznacza 58,5% złota, próba 750 to 75%, a próba 999,9 to 99,99%. W wielu krajach stosuje się też karaty, w których czyste złoto ma 24 karaty, więc 22 karaty to 22/24 stopu, czyli 916,7 tysięcznych.
W biżuterii stosuje się niższe próby, bo czyste złoto jest bardzo miękkie i łatwo się rysuje. W złocie inwestycyjnym chodzi o coś innego: o jak największą i łatwą do zweryfikowania zawartość kruszcu. Dlatego sztabki i większość monet bulionowych wykonuje się z niemal czystego złota.
Sprawdź również: Różnice między złotem próby 585 a 750
Próba 999,9: złoto czterech dziewiątek
Próba 999,9 to najwyższa próba spotykana w powszechnie dostępnych sztabkach i monetach inwestycyjnych. W branży nazywa się ją złotem czterech dziewiątek. Oznacza, że w stopie znajduje się co najwyżej 0,01% innych pierwiastków.
Z próby 999,9 wykonuje się większość współczesnych sztabek inwestycyjnych oraz wiele monet bulionowych. Przykładem jest kanadyjski Liść Klonowy o masie jednej uncji, który zawiera 31,1035 g czystego złota przy średnicy 30 mm. Taką samą próbę mają Wiedeński Filharmonik, australijski Kangur i brytyjska Britannia.
Zalety złota próby 999,9:
- masa monety lub sztabki praktycznie odpowiada masie czystego złota, co ułatwia wycenę,
- charakterystyczny, intensywnie żółty kolor czystego kruszcu,
- łatwe porównanie z ceną spot, która podawana jest dla czystego złota.
Wadą jest miękkość. Złoto 24-karatowe łatwo się rysuje i odkształca, dlatego monety i sztabki tej próby przechowuje się w kapslach lub blistrach i nie dotyka gołymi palcami.
Próba 916,7: złoto 22-karatowe w monetach
Próba 916,7 to stop zawierający 22 części złota na 24, czyli około 91,67% kruszcu. Pozostałą część stanowi zwykle miedź, czasem z dodatkiem srebra. W takiej próbie bije się kilka najbardziej znanych monet bulionowych na świecie.
Najpopularniejszym przykładem jest południowoafrykański Krugerrand, bity od 1967 roku i uważany za pierwszą nowoczesną monetę bulionową. Moneta jednouncjowa waży łącznie 33,93 g, z czego 31,1 g to czyste złoto, a około 2,83 g to miedź. Dodatek miedzi nadaje jej lekko czerwonawy odcień i zwiększa odporność na zarysowania.
W tej samej próbie bity jest amerykański Złoty Orzeł o masie jednej uncji. On również waży więcej niż uncja, ale zawiera dokładnie uncję czystego złota.
Dlaczego mennice nadal biją monety 22-karatowe?
Powód jest praktyczny. Twardszy stop lepiej znosi obrót z ręki do ręki, przesypywanie i transport. Monety 22-karatowe mają mniej rys i wgnieceń po latach przechowywania, co ma znaczenie przy odsprzedaży. Tradycja też odgrywa rolę: Krugerrand od dziesięcioleci zachowuje tę samą specyfikację, która jest rozpoznawana na całym świecie.
Porównanie popularnych monet bulionowych
Poniższa tabela zestawia jednouncjowe wersje najbardziej znanych monet bulionowych. Widać w niej, że niezależnie od próby każda zawiera tę samą ilość czystego złota.
| Moneta (1 uncja) | Kraj | Próba | Masa całkowita | Zawartość czystego złota |
|---|---|---|---|---|
| Krugerrand | RPA | 916,7 (22 karaty) | 33,93 g | 31,1 g |
| Złoty Orzeł | USA | 916,7 (22 karaty) | 33,93 g | 31,1 g |
| Liść Klonowy | Kanada | 999,9 (24 karaty) | 31,1 g | 31,1 g |
| Wiedeński Filharmonik | Austria | 999,9 (24 karaty) | 31,1 g | 31,1 g |
| Kangur | Australia | 999,9 (24 karaty) | 31,1 g | 31,1 g |
| Britannia | Wielka Brytania | 999,9 (24 karaty) | 31,1 g | 31,1 g |
Uncja trojańska, w której wyraża się masę metali szlachetnych, to dokładnie 31,1034768 g. W tabeli wartości zaokrąglono do dziesiątych części grama.
Sprawdź również: Monety bulionowe: co musisz wiedzieć przed zakupem?
Czym różni się wygląd monet o różnych próbach?
Różnicę widać gołym okiem. Monety próby 999,9 mają jasny, intensywnie żółty kolor czystego złota. Monety 22-karatowe z dodatkiem miedzi są ciemniejsze, z wyraźnym ciepłym, lekko pomarańczowym odcieniem. Jeśli w domowej kolekcji leżą obok siebie Krugerrand i Liść Klonowy, łatwo je odróżnić bez lupy.
Różnią się też wymiarami. Jednouncjowy Liść Klonowy ma średnicę 30 mm, a Wiedeński Filharmonik 37 mm, choć obie monety zawierają tyle samo czystego złota i mają tę samą próbę. Średnica i grubość zależą więc od decyzji mennicy, a nie od próby. Dla przechowywania ma to znaczenie, bo każda moneta wymaga kapsla w odpowiednim rozmiarze.
Sprawdź również: Od czego zależy cena sztabki złota w Polsce? Cena spot, kurs dolara i premia
Czy próba wpływa na cenę złota inwestycyjnego?
Bezpośrednio nie. Wartość monety lub sztabki wynika z ilości zawartego w niej czystego złota, przeliczonej po bieżącej cenie spot. Krugerrand i Liść Klonowy zawierają po jednej uncji kruszcu, więc ich wartość materiałowa jest taka sama, mimo różnicy w próbie i masie całkowitej.
Różnice w cenie sprzedaży wynikają z premii, a ta zależy od innych czynników niż próba:
- Rozpoznawalność i płynność. Monety znane na całym świecie łatwiej sprzedać, co może podnosić ich premię przy zakupie, ale też cenę odkupu.
- Rocznik i nakład. Monety z bieżącego rocznika bywają droższe niż te same monety z mieszanych roczników.
- Stan zachowania. Porysowane lub zabrudzone egzemplarze skupy wyceniają niżej, co przy monetach 24-karatowych zdarza się częściej.
- Dostępność. Przy dużym popycie premie na najbardziej poszukiwane monety rosną.
Przy porównywaniu ofert nie zestawiaj więc ceny za gram masy całkowitej, tylko cenę za gram czystego złota. Dla Krugerranda trzeba podzielić cenę przez 31,1 g, a nie przez 33,93 g. W przeciwnym razie moneta 22-karatowa wyda się tańsza, niż jest w rzeczywistości.
Próba złota a zwolnienie z VAT
Próba ma za to znaczenie podatkowe. Zgodnie z art. 121 ustawy o podatku od towarów i usług złotem inwestycyjnym są:
- sztabki lub płytki o próbie co najmniej 995 tysięcznych,
- złote monety o próbie co najmniej 900 tysięcznych, wybite po 1800 roku, będące lub będące w przeszłości prawnym środkiem płatniczym w kraju pochodzenia i sprzedawane po cenie nieprzekraczającej o więcej niż 80% wartości rynkowej zawartego w nich złota.
Dostawa takiego złota jest zwolniona z VAT na podstawie art. 122 ustawy. Monety o próbie 916,7 mieszczą się więc w definicji, bo próg dla monet wynosi 900. Inaczej jest ze sztabkami: tu wymagana jest próba co najmniej 995, dlatego sztabki inwestycyjne wykonuje się niemal wyłącznie z próby 999,9. Biżuteria z próby 585 czy 750 nie spełnia tych warunków i jest opodatkowana VAT.
Ten sam próg 995 obowiązuje w standardzie London Good Delivery. Według specyfikacji LBMA minimalna akceptowana próba dużych sztabek obracanych na rynku londyńskim to 995 tysięcznych, a próba musi być wybita na sztabce z dokładnością do czterech cyfr znaczących.
Jak sprawdzić próbę przy zakupie?
Przy zakupie w sprawdzonym miejscu próbę potwierdza oznaczenie na produkcie i dokumenty. Warto jednak wiedzieć, na co patrzeć.
- Oznaczenie na sztabce. Sztabki inwestycyjne mają wybitą próbę, masę, logo producenta i zwykle numer seryjny.
- Oznaczenie na monecie. Wiele monet bulionowych ma na rewersie lub awersie informację o masie i próbie, na przykład zapis o zawartości jednej uncji czystego złota.
- Certyfikat. Sztabki w blistrach mają dołączony certyfikat z danymi producenta, masą, próbą i numerem.
- Masa i wymiary. Monety bulionowe mają ściśle określoną masę i średnicę. Odchylenia od specyfikacji to sygnał ostrzegawczy.
- Badanie w skupie. Profesjonalne skupy sprawdzają próbę metodami nieniszczącymi, na przykład spektrometrem rentgenowskim.
Którą próbę wybrać?
Dla inwestora próba 999,9 i 916,7 są równoważne pod względem wartości, bo liczy się zawartość czystego złota. Przy sztabkach wybór jest prosty, bo niemal wszystkie mają próbę 999,9. Przy monetach decyduj praktycznie: 24-karatowe Liście Klonowe czy Filharmoniki mają masę równą zawartości kruszcu i intensywny kolor, ale wymagają ostrożnego przechowywania. 22-karatowe Krugerrandy są twardsze i lepiej znoszą obrót. Wiele osób trzyma w portfelu monety obu prób, co nie ma żadnych wad.
Jeśli chcesz kupić sztabki lub monety bulionowe, zapoznaj się z ofertą złota inwestycyjnego Mennicy Krakowskiej. Przy porównywaniu monet o różnych próbach przeliczaj cenę na gram czystego złota, a nie na masę całkowitą. Dzięki temu łatwo ocenisz, która oferta jest najkorzystniejsza.
Najczęściej zadawane pytania
Co oznacza próba 999,9 na sztabce złota?
Oznacza, że stop zawiera 99,99% czystego złota. To najwyższa próba spotykana w powszechnie dostępnych sztabkach i monetach inwestycyjnych, odpowiadająca złotu 24-karatowemu.
Ile karatów ma złoto próby 916?
Złoto próby 916,7 ma 22 karaty, bo 22 części na 24 to 91,67% czystego kruszcu. W takiej próbie bity jest między innymi Krugerrand i amerykański Złoty Orzeł.
Czy Krugerrand jest gorszy od monet próby 999,9?
Nie. Krugerrand o masie jednej uncji zawiera dokładnie uncję czystego złota, tak samo jak Liść Klonowy czy Filharmonik. Różni się tylko dodatkiem miedzi, który zwiększa jego twardość i masę całkowitą do 33,93 g.
Czy złoto próby 916 jest złotem inwestycyjnym?
W przypadku monet tak, bo ustawa o VAT wymaga dla nich próby co najmniej 900 tysięcznych i spełnienia pozostałych warunków z art. 121. Sztabki muszą mieć próbę co najmniej 995.
Jaka jest najwyższa próba złota?
Teoretycznie czyste złoto ma próbę 1000, ale w praktyce osiągalne są próby 999,9, a w wyjątkowych produktach 999,99. W obrocie inwestycyjnym standardem jest 999,9.
Czy wyższa próba oznacza wyższą cenę monety?
Nie bezpośrednio. Cena zależy od ilości czystego złota i premii. Monety jednouncjowe o próbie 916,7 i 999,9 zawierają tyle samo kruszcu, więc ich wartość materiałowa jest taka sama.